بررسی رکن معنوی در جرایم غیر عمدی با تأکید بر قانون مجازات اسلامی مصوب 1392

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد حقوق

2 دانشجوی دکتری تخصصی حقوق جزا و جرم شناسی

3 . کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی

چکیده

رکن روانی یکی از ارکان عمومی تشکیل‌دهنده جـرم است، که بر اساس آن نوع جرم، میزان مسئولیت جزائی و مجازات تعیین می‌شود. تقصیر جزایی در اصطلاح عبارت است از انجام کاری که در ارتکاب آن، احتمال ایراد صدمه یا ضرر و زیان به دیگری و یا اختلال در امری از امور اجتماعی وجود دارد. تقصیر یا خطای جزایی، رکن  روانی جرایمی است که اصطلاحا غیر عمدی نامیده می­شوند. وجود این تقصیر در کلیه جرایم غیر عمد ضروری است و رکن  مادی به تنهایی برای تحقق جرم کافی نیست. در دیدگاه حقوقی برای آن­که رکن روانی تحقق پیدا کند علاوه بر اراده ارتکاب جرم، لازم است قصد مجرمانه یا خطای جزایی نیز وجود داشته باشد. در جرایم عمدی، «قصد مجرمانه»، رکن روانی آن جرم است؛ اما در جرایم غیر عمدی، قصد مجرمانه منتفی است و به جای آن «تقصیر»، رکن روانی جرم را تشکیل می­دهد. در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مقنن به نظر اقدام بهتری نسبت به قوانین سابق داشته و موارد جرایم عمدی و غیرعمدی را در فصلی جداگانه در فصل اول از بخش چهارم قانون مجازات اسلامی مورد توجه قرار داده است. رکن معنوی در جرایم غیر عمدی را با عنوان تقصیر مورد اشاره قرار داده و بیان داشته است که تقصیر عبارت است از تقصیر اعم از بی احتیاطی و بی مبالاتی است. مسامحه، غفلت، عدم مهارت و عدم رعایت نظامات دولتی و مانند آنها، حسب مورد، از مصادیق بی احتیاطی یا بی مبالاتی محسوب می­شود.

کلیدواژه‌ها